Utrecht - Voor de laatste keer komt de katholieke Antoniusgemeenschap zondag bij elkaar in het Stadsklooster in de Utrechtse wijk Lombok. De groep kerkgangers is te klein geworden en het wordt steeds moeilijker om iemand te vinden die de vieringen kan leiden. "We zitten soms nog maar met vijftien man in de kerk."
Tiny Ooievaar wijst aan waar ze zondag staat. "Daar, aan de zijkant. Daar staan we met z’n vieren. Niet op het podium, daar kom ik niet meer op", lacht ze. Ze is al de hele dag het lied aan het oefenen dat zij en de rest van het kleine koortje zondag zullen zingen tijdens de laatste viering. "We doen het nog steeds en ook nog tweestemmig. Maarja, mijn stem wordt er ook niet beter op."
Tiny is 88 jaar en daarmee een van de oudere leden die hier elke zondag komt. Maar de rest is niet veel jonger. "Ja we hebben één jongere vrouw", begint ze tegen Michiel Kersemaekers, die naast haar staat. "Die is ook al 60, Tiny", lacht hij.
Michiel leidt de vieringen in de kerk. Hij is geen theoloog, maar een leek, zoals hij zichzelf noemt. Officiële katholieke missen worden er al jaren niet meer gehouden. De Antoniuskerk werd in 2018 verkocht en door de katholieke kerk aan de eredienst onttrokken. Het gebouw kreeg een nieuwe bestemming als Stadsklooster, een culturele ontmoetingsplek. Maar de kleine katholieke gemeenschap mocht er wel blijven samenkomen voor eigen vieringen.
‘Dat kleine zooitje’
De kerkgangers kennen elkaar door en door. En eigenlijk vindt Tiny de vieringen veel fijner dan vroeger. "Zo met mekaar, dat kleine zooitje, vind ik nog mooier dan eerst."
De vieringen zijn persoonlijker geworden, vindt ze. De preken gaan meer over hoe de mensen leven en wat hen bezighoudt. Natuurlijk speelt de Bijbel nog steeds een rol, maar al die pracht en praal van vroeger hoeft voor Tiny niet meer.
Net als Tiny komt ook Astrid de Beus-Baars er al haar hele leven. "Dan heb je het dus over 55 jaar." Ook Astrid geniet elke week van de bijeenkomsten. "De kerk is in principe ontheiligd, dus een mis kon niet. Maar wij vonden onze eigen manier van vieren. En dat past ook beter bij mij", zegt ze.
Stoppen
Maar het clubje mensen wordt steeds kleiner en dus moest de gemeenschap de moeilijke keuze maken om te stoppen. "Het is voor mij maar zeker ook voor veel andere mensen heel verdrietig", zegt Michiel.
Voor veel kerkgangers is het gebouw een belangrijk deel van hun leven. Ze deden er hun communie, trouwden er en namen er afscheid van dierbaren. De kerk werd in 1903 ingewijd. Na ruim 120 jaar komt er nu een einde aan de wekelijkse vieringen van de Antoniusgemeenschap op deze plek.
Astrids moeder overleed in januari op 92-jarige leeftijd. Ook zij kwam haar hele leven in de kerk aan de Kanaalstraat. Toen Astrid hoorde dat er definitief een einde komt aan de vieringen, raakte dat haar diep. "Ik was boos en verdrietig en zei tegen God: hallo, ik heb al zoveel verloren en nu ook nog dit. Daar heb ik wel even mee geworsteld."
Vooral voor de ouderen is het afscheid moeilijk. Een flink aantal kerkgangers is boven de 80. Voor hen is de gemeenschap een van de laatste verbindingen met vroeger. En voor Astrid zijn het de laatste mensen die haar ouders nog hebben gekend.
Astrid is blij dat haar moeder het niet meer hoeft mee te maken. Ze weet zeker dat het haar veel verdriet had gedaan.
Zowel Astrid als Michiel hebben zich inmiddels bij het besluit neergelegd. "We kiezen er liever zelf voor dat we nu stoppen, dan dat we het er op aan laten komen en dat het doodbloedt", zegt Michiel.
Hoe nu verder?
Waar de overgebleven kerkgangers hun heil nu gaan zoeken, is de vraag. Michiel is er nog niet helemaal over uit. "Ik ga zelf wat oriënteren door eens hier en dan daar te kijken."
Zo staat Astrid er ook in. "Hoe het verder gaat weet ik niet", zegt ze. "Ik heb echt geen idee.” Uiteindelijk maken de mensen de kerk, vindt ze. "Het is niet de pastoor of het gebouw, maar de mensen. Daarom wilden wij ook doorgaan toen de Antoniuskerk het Stadsklooster werd."
Voor Tiny houdt het naar de kerk gaan na zondag waarschijnlijk op. "Anders moet ik met het busje, daar heb ik geen zin meer in hoor", zegt ze. "En hier is het vertrouwd voor me."
Het doet dan ook verdriet dat het ophoudt. "Het is een leegte. De zondag begint zo mooi, je komt altijd vrolijk thuis van het zingen. Ik moet er niet aan denken, eigenlijk", zegt Tiny als ze naar de toekomst kijkt.
Laatste viering
Komende zondag leiden Michiel en Astrid samen de dienst voor het kleine groepje mensen dat nog de Antoniusgemeenschap vormt. Het thema van de slotviering is ‘Dankbaar en vol vertrouwen’.
Astrid wil alvast een zin uit haar tekst voor zondag delen. Die komt voort uit haar persoonlijke worsteling met God over het afscheid. "Vandaag eindigt een hoofdstuk met verdriet om wat we achterlaten, met dankbaarheid voor wat we hebben ontvangen en met vertrouwen in wat nog komt."
Wie de laatste viering in het Stadsklooster wil meemaken, is van harte welkom. De viering begint zondag om 10.00 uur. Na afloop is er koffie en thee.
Het Stadsklooster zelf blijft gewoon bestaan als culturele ontmoetingsplek.
Reactie plaatsen
Reacties